Khiêm tốn nhẫn nại được phúc đức an ổn, nhiều người quý mến; kiêu căng ngạo mạn sẽ phiền khổ bất an, tổn hao phúc đức, không ai thương quý kính trọng.
Bài kinh trong Tương Ưng bộ kinh 1, chương 7, ghi rằng: Có một vị Bà-la-môn tên Mànatthada trú ở Sāvatthi, người này không cung kính cha mẹ, không cung kính Đạo sư, không cung kính người lớn trưởng thượng.
Khi ấy Thế Tôn đang thuyết pháp, có đại chúng rất đông vây quanh nghe pháp.
Mànatthada suy nghĩ rằng: “Sa- môn Gotama nay đang thuyết pháp có đại chúng đông vây. Vậy ta hãy đi đến Sa-môn Gotama. Nếu Sa-môn Gotama nói chuyện với ta trước, ta cũng sẽ nói chuyện. Nếu ông ấy không nói chuyện với ta trước, ta cũng sẽ không nói chuyện với Sa-môn Gotama”.
Rồi Mànatthada đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, liền đứng một bên và im lặng. Thế Tôn không nói chuyện với Bà-la-môn ấy.
Mànatthada suy nghĩ: “Sa-môn Gotama này không biết gì hết”, bèn muốn trở về.
Đức Thế Tôn biết được tâm tư của Bà-la-môn Mànatthada, liền nói lên bài kệ:
Hỡi này Bà-la-môn,
Kiêu mạn không tốt đẹp,
Ở đây không có ai,
Bà-la-môn nên biết.
Ông đến, mục đích gì,
Hãy nói cho ta biết?
Mànatthada suy nghĩ: “Sa-môn Gotama biết rõ tâm tư của ta”, nên cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, hôn chân Thế Tôn, lấy tay thoa vuốt và nói ltên của mình:
Thưa Tôn giả Gotama, con là Mànatthada. Tôn giả Gotama, con là Mànatthada.
Rồi đại chúng ấy tâm khởi lên kinh dị vi diệu: “Thật là vi diệu, thưa Ngài! Thật là hy hữu, thưa Ngài! Bà- la-môn Mànatthada không bao giờ cung kính cha mẹ, không bao giờ cung kính Đạo sư, không bao giờ cung kính huynh trưởng, nay lại hạ mình tột cùng như vậy trước Thế Tôn.”
Đức Phật nói với Mànatthada: Thôi được rồi Bà-la-môn. Hãy đứng dậy và ngồi lại trên ghế của ông. Lòng tôn kính của ông đối với Ta từ đâu đến?
Bà-la-môn Mànatthada sau khi ngồi trên ghế của mình, nói bài kệ với Thế Tôn:
Đối ai không nên kiêu?
Đối ai nên kính trọng?
Đối ai nên tôn kính?
Cúng dường ai, tốt lành?
Với mẹ và với cha,
Với anh nhiều tuổi hơn,
Với thầy là thứ tư,
Không nên sanh kiêu mạn,
Nên kính trọng vị ấy,
Nên tôn kính vị ấy,
Cúng dường họ, tốt lành.
Các bậc A-la-hán,
Thanh lương, lậu hoặc đoạn,
Việc nên làm đã làm,
Hãy nhiếp phục kiêu mạn,
Bậc Vô thượng tôn ấy,
Ông thật nên đảnh lễ.
Khi nghe Phật dạy như vậy, Bà-la-môn Mànatthada bạch Thế Tôn:
– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! … Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy y
Đây là bài học quý giá về hạnh khiêm cung nhẫn nại, không nên kiêu căng ngạo mạn dành cho cả tăng sĩ và cư sĩ Phật tử.
Minh Trần
